Program Mój Prąd 4.0 – wszystko, co musisz wiedzieć o czwartej edycji dotacji na fotowoltaikę

Program Mój Prąd 4.0 to czwarta odsłona jednego z najważniejszych ogólnopolskich programów wsparcia dla prosumentów, który miał na celu zwiększenie produkcji energii elektrycznej z mikroinstalacji fotowoltaicznych w gospodarstwach domowych. Uruchomiony w kwietniu 2022 roku, program wprowadził szereg istotnych zmian względem poprzednich edycji, w tym nowe zasady rozliczania energii, poszerzenie katalogu urządzeń objętych dotacją oraz możliwość uzyskania wsparcia dla osób, które wcześniej korzystały już z wcześniejszych wersji „Mojego Prądu”.

W porównaniu do edycji 1.0–3.0, Mój Prąd 4.0 dostosowany został do nowego systemu rozliczania prosumentów, czyli net-billingu, który zastąpił dotychczasowy model opustów (net-metering). Ta zmiana oznaczała istotne przekształcenie w sposobie finansowego rozliczania nadwyżek i poborów energii – z systemu „ilościowego” na „wartościowy”.

Celem programu było nie tylko wspieranie zakupu paneli fotowoltaicznych, ale również zwiększenie autokonsumpcji oraz promowanie inwestycji w magazyny energii, systemy zarządzania energią (HEMS), magazyny ciepła i dodatkowe komponenty instalacji OZE. Dzięki tym rozszerzeniom, prosumenci zyskali szansę na znacznie większą niezależność energetyczną.

Kto mógł skorzystać z programu Mój Prąd 4.0?

Z programu Mój Prąd 4.0 mogły skorzystać osoby fizyczne, które:

• są właścicielami lub współwłaścicielami budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w którym została zainstalowana mikroinstalacja fotowoltaiczna o mocy od 2 do 10 kW,
• mają podpisaną umowę kompleksową z operatorem sieci dystrybucyjnej i posiadają status prosumenta rozliczanego w systemie net-billingu,
• zrealizowały inwestycję nie wcześniej niż 1 lutego 2020 roku,
• w przypadku ponownego wnioskującego – rozbudowały instalację i rozszerzyły system o nowe komponenty objęte programem.

Program był więc skierowany do nowych prosumentów oraz do osób, które zmieniły sposób rozliczania energii na net-billing, nawet jeśli wcześniej korzystały z innych dotacji.

Jakie komponenty były objęte wsparciem w ramach Mój Prąd 4.0?

W odróżnieniu od poprzednich edycji, które obejmowały wyłącznie instalacje PV, program Mój Prąd 4.0 umożliwiał również uzyskanie dofinansowania do:

• magazynów energii elektrycznej – np. akumulatorów litowo-jonowych,
• magazynów ciepła – np. zbiorników buforowych, zasobników CWU,
• systemów HEMS/EMS – czyli systemów zarządzania energią w domu,
• urządzeń integrujących instalację PV z pompą ciepła, magazynem i ładowarką EV.

Z punktu widzenia strategii energetycznej była to znacząca zmiana – program wspierał nie tylko produkcję, ale przede wszystkim efektywne zarządzanie i magazynowanie energii, co ma kluczowe znaczenie w kontekście transformacji energetycznej kraju.

Wysokość dotacji – ile można było otrzymać?

Kwota dotacji w ramach Mój Prąd 4.0 zależała od zakresu inwestycji. Wnioskodawca mógł otrzymać:

• do 4 000 zł – na samą instalację fotowoltaiczną (bez dodatkowych komponentów),
• do 5 000 zł – jeśli wnioskodawca zdecydował się na rozliczanie w systemie net-billing i uwzględnił inne elementy instalacji OZE,
• do 7 500 zł – na magazyn energii elektrycznej o pojemności co najmniej 2 kWh,
• do 5 000 zł – na magazyn ciepła,
• do 3 000 zł – na system zarządzania energią HEMS/EMS.

Łącznie można było uzyskać nawet 20 500 zł dotacji, co dla wielu inwestorów oznaczało redukcję kosztu całej instalacji nawet o 40–50%, zwłaszcza jeśli inwestycja została połączona z ulgą termomodernizacyjną.

Jak wyglądała procedura składania wniosków?

Procedura była w pełni cyfrowa i odbywała się przez stronę rządową gov.pl. Wnioskodawca musiał posiadać:

• profil zaufany lub e-dowód,
• faktury VAT za zakup i montaż urządzeń,
• dokument potwierdzający przyłączenie mikroinstalacji do sieci (zgłoszenie do OSD),
• potwierdzenie rozliczania w systemie net-billingu.

Wnioski należało złożyć najpóźniej do 31 marca 2023 roku, choć nabór mógł zostać wstrzymany wcześniej w przypadku wyczerpania środków. Środki pochodziły z funduszu unijnego FEnIKS oraz krajowych źródeł NFOŚiGW.

Po złożeniu kompletnego wniosku i przejściu weryfikacji, wypłata dotacji następowała w ciągu kilku miesięcy – najczęściej między 60 a 120 dni.

Czy osoby, które wcześniej korzystały z „Mój Prąd”, mogły ponownie otrzymać dotację?

Tak, była to jedna z kluczowych zmian w edycji 4.0. Osoby, które już wcześniej korzystały z programu (np. w edycjach 2.0 lub 3.0), mogły ponownie ubiegać się o wsparcie pod warunkiem:

• przejścia na system net-billing,
• rozbudowania instalacji o dodatkowe komponenty objęte dotacją (np. magazyn energii, HEMS).

Dotacja nie mogła obejmować ponownie tego samego elementu, który był finansowany wcześniej (np. tych samych paneli PV), ale można było uzyskać środki na nowe moduły PV lub rozszerzenie całej instalacji o nowe technologie.

Ten zapis był odpowiedzią na dynamiczny rozwój rynku OZE oraz rosnące zapotrzebowanie na systemy hybrydowe i magazynujące, pozwalające zwiększyć autokonsumpcję.

Jakie znaczenie miał Mój Prąd 4.0 dla rynku energii w Polsce?

Edycja 4.0 była ważnym krokiem w stronę nowoczesnej prosumencji, która nie polega już tylko na produkcji energii, ale na jej świadomym zarządzaniu i magazynowaniu. Dzięki rozszerzeniu katalogu urządzeń, Mój Prąd 4.0:

• zwiększył zainteresowanie magazynami energii – co ma strategiczne znaczenie w kontekście stabilności sieci elektroenergetycznej,
• zachęcił prosumentów do modernizacji starszych instalacji i przejścia na net-billing,
• wprowadził do debaty publicznej temat autonomii energetycznej domów jednorodzinnych.

Program przyczynił się też do wzrostu liczby firm zajmujących się integracją systemów PV z pompami ciepła, magazynami i automatyką domową.

Dzięki programowi Mój Prąd 4.0 Polska zbliżyła się do europejskich standardów wspierania aktywnych uczestników rynku energetycznego, którzy nie tylko konsumują energię, ale także ją produkują, zarządzają nią i wpływają na jej dystrybucję.

W następnej części artykułu przyjrzymy się dokładnie ewolucji programu Mój Prąd – od jego pierwszej edycji do wersji 5.0 – i ocenimy, jakie wnioski płyną z dotychczasowych doświadczeń dla przyszłych prosumentów oraz polityki energetycznej państwa.